- އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ޖަނަވާރުންގެ ޙައްޤުތައް!

މަޢުޟޫއަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން، ޙައްޤުތައް ދިފާޢުކުރުމުގެ ނަމުގައި ހެދުން އަޅައިގެން، އަޑުގަދަކުރަމުންދާ ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން، އެބައިމީހުންގެ އެދުންތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި، ޖަނަވާރުތަކުގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަންނަ ހާދިސާއެއް ފޮޓޯއާއިއެކު ބައްލަވާ ލައްވާށެވެ. ރަޙުމެއް ހުންނަ ހިތެއްގެ ވެރިޔަކަށް ބައެއް ފޮޓޯތައް ބެލުމަށް ނުކުޅަދާނަވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤީޤަތް ބަޔާންކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން މިފަދަ ފޮޓޯވެސް ހިމަނާލީމެވެ. ފޮޓޯއިން ތިފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ ފުރާންސްގައި މަޝްހޫރު ކެއުމުގެ ބާވަތެއްކަމުގައިވާ "ފޮއި ގުރަސް"(Foi Gras) އިނގިރޭސިބަހުންނަމަ "ފެޓީ ލިވަރ" (Fatty liver) ކިޔާ ބާވަތެއްގެ ކެއުމެކެވެ. މިކެއުން ތައްޔާރުކުރަނީ، އަސްދޫނި ނުވަތަ އެއާއިލާގެ "ގޫސް" ކިޔާބާވަތުގެ އަސްދޫންޏަށް ގަދަކަމުން ކާންދީގެނެވެ. ގިނައިން ކާންދިނުމުގެ ސަބަބުން މޭ ފަލަވެ ބޮޑުވެއެވެ. މިކެއުން ތައްޔާރުކުރާގޮތް ބައްލަވާ ލައްވާ!

______________________________________________________

- މުސްލިމުން، ކްރިސްމަސް ދުވަސް ފާހަގަކޮށް އެދުވަހު އެކަކު އަނެކަކަށް ތަހުނިޔާ ކިޔައި އުޅުމުގެ ޙުކުމް.

މިއަދު ގިނަ މުސްލިމުންގެ ބޭރުފުށުގެ މަލަމައްޗާއި އެމީހުންގެ ޢަމަލުތަކަށް ބަލާލައިފިނަމަ އެއީ މުސްލިމެއްކަން ހަމަ އެއްގޮތަކަށްވެސް ނޭނގޭނެއެވެ. އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ، ނުވިތާކަށް އެމީހުން ފެންނަ މީހަކަށް އިޙުސާސް ކުރެވޭނީ އެއީ އެހެން ކޮންމެވެސް ދީނެއްގެ މީހެއް ކަމުގައެވެ. އަޅާ ހެދުމުގައާއި ކުރާ ކަންތައްތަކާއި ކައިބޮއެ އުޅޭ ތަކެތީގައި ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނާއި ވައްތަރުވެގެންފިއެވެ. ޙަރާމް ޙަލާލެއް ބެލުމެއް ނެތިއެވެ. ތިމާގެ އިސްލާމްކަމަކީ ހަމައެކަނި ދުލުން ބުނާ ބަހެއްކަމުގައި ހަދައި، ބޭރުފުށުގެ މަލަމައްޗާއި ކުރާ ޢަމަލު މިވަނީ ކާފަރު އެއްޗެއް ކަމުގައި ހަދާފައެވެ. ކޮންމެއަކަސް މިއަދު މިވަނީ މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތައް ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންގެ ގޮތްތައް ފެތުރި ޢާއްމުވެފައެވެ. އެވެރިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އުޞޫލުތަކާއި ސިޔާސަތާއި ޙަފްލާތަކާއި ޗުއްޓީތަކާއި ހެދުން އެޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއާއި މިފަދަ އެތައް ކަމެކެވެ. މިގޮތުން މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި މިއޮތީ އެވެރިންގެ ބޮޑު ޙަފްލާއެއްކަމުގައިވާ 'ކްރިސްމަސް ދުވަހެވެ.

______________________________________________________

- އިސްލާމްކަމަކީ ކޮބައިކަން ފަހެ އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟

ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ސަތޭކަ ޕަސެންޓް مسلم ޤައުމެކޭ ބުނުމަކީ ވަރަށްވެސް ހިތްދަތި ކަމެކެވެ.  ﷲ އާއި އެއިލާހުގެ ކީރިތި ނަބިއްޔާ محمّد صلى الله عليه وسلّمގެ ޙުކުމްފުޅުތަކަށް އިންކާރުމުގައި ހައްދުފަހަނާޅާ ގޮސްފައިވާ، އެތައް ދަރީންނެއް މިއަދު މިފަސްގަނޑުގައި މިވަނީ އުފެދިފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެއް ބަޔަކު އިސްލާމްދީން ދޫކޮށް މުރުތައްދުވެފައިވާ އިރު، އަނެއް ބަޔަކު އިސްލާމްދީނުގެ ޙުކުމްތަކާއި އިންކާރުކޮށް ފުރައްސާރަ ކުރާ ޙާލުވެސް ދަޢުވާ ކުރަމުން އެދަނީ ތިމަންމެންނަކީވެސް "އިސްލާމުން، މުސްލިމުން" ކަމުގައެވެ. ފަހެ ޢަޖާއިބުވެ އަންތަރީސް ނުވާނޭހެއްޔެވެ. ޢަޤީދާ އޮޔާ ދުއްވާލާ، ތިމާ ހިތުހުރި ގޮތަކަށް އުޅެ، ހިތުހުރި ކަމެއް ކުރަމުން ދާއިރު މުސްލިމެއް ކަމުގައިވާނީ ފަހެ ކޮން ބީދައަކުން ހެއްޔެވެ؟

______________________________________________________

- މިއަދުގެ ޙާލަތު، ކީރިތި ނަބިއްޔާގެ ބަސްފުޅުން...؟

މީސްތަކުން ހާސްވެ ކަންބޮޑުވެގެން، ވާނުވާ ނޭނގި އުޅެނީއެވެ. މުޅި ދުނިޔެ ހުއްޓުމަކަށް އަންނަން އުޅޭ ކަހަލައެވެ. ކަމުގެ މާހިރުންވެސް ވަނީ ވާނުވާ ނޭނގި ހާސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ހަމަ ނޭނގި ތިއްބާ ފާޑުފާޑުގެ ގޮތްނޭނގޭ އެތައް ބަލިތަކެއް ފެތުރިގެން ދަނީއެވެ. ތަކެތީގެ އަގުބޮޑުވެ އަތްނުފޯރާ ފަށަށް އަގުތައް އުފުލި ދަނީއެވެ. އަނިޔާވެރި ނުބައި ނުލަފާ ވެރީންތައް ހައްތަހާ އިތުރުވަނީއެވެ. ވާރޭ ނުވެހުމުގެ ސަބަބުން ހަނަފަސްކަން ފެތުރި، ފެނަށް ޖެހިދާނެތީ އެއްބަޔަކު ބިރުން ހާސްވެގެން އުޅެނީއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހަމަ ބަލަން ތިއްބާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މައްޗަށް ކާފަރުންގެ ޢަދުއްވުންތައް ވެރިވެގަނެ ތަޅާ ސުންނާފަތި ކުރަމުންދަނީއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ތަޅާފޮޅުން ޢާއްމުވެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކު މަރަމުން ދަނީއެވެ. ސުބްޙާނަﷲ އެވެ. ކީރިތި ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު الله صلى الله عليه وسلم މީގެ ސާދަސަތޭކަ އަހަރު ކުރިން މިކަން ވަނީ ބަޔާންޙަދީޘްފުޅު ކުރައްވާފައެވެ.

______________________________________________________

- މުސްލިމުންގެ ރަށްރަށުގައި ފައްޅިއެޅުމުގެ ޙުކުމް

  "މުސްލިމުންގެ ރަށްރަށުގައި ފައްޅި ބިނާކުރުމަކީ، ﷲއަށް ޝަރީކުކުރާ ތަންތަން ހެދުމަކީ ޙަރާމްކަމެއްކަމާއި، އަލަށް ފައްޅިއެއް ބިނާކޮށްފިނަމަ އެތަނެއް ހަލާކު ކޮށްލުމަކީ ވާޖިބުކަމެއްކަމާއި، އަދި ޚާއްޞަކޮށް ޖަޒީރަތުލް ޢަރަބުގައި ފައްޅިއެޅުމާއި ﷲއަށް ޝަރީކު ކުރާ ތަންތަން ހެދުމުގެ ފާފަ މާބޮޑުވެގެންވާ ކަމުގެ މައްޗަށް ހަމަކަށަވަރުން ދަންނަބޭކަލުން އިޖްމާޢުވެފައި ވެއެވެ." އެހެންދީންތަކުގެ މީހުންނަށް އެބައިމީހުންގެ ދީނީ ޝިޢާރު ފާޅުކުރުމުގެ ތަންތަން ރާއްޖޭގައި ހެދުމާއި، އަދި ދީނީ މިނިވަންކަން ޤާނޫނީގޮތުން ލިބިގެން އެބައިމީހުން ރާއްޖޭގައި އުޅެންފަށައި ގަތުމަކީ ދުނިޔޭގައި މިޒަމާނުގައި ކަންތައް ހިނގަމުންދާގޮތަށް ބަލާއިރު، ފަންސާހަކަށް އަހަރުވެސް ނުވަނީސް، ރާއްޖެ ދީނީގޮތުން ބައިބައިވެ ހީވެސް ނުކުރާފަދަ ފިތުނަވެރިކަމެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގެން ހިގައިދާނެ ކަމެކެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި، މިލިޔަން މިލިޔަން ޑޮލަރުގެ އެހީއާއި، އިންޓަރނޭޝަނަލް މުޢާހަދާތަކުގެ އެހީގެދަށުން އަދި އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ ނަމުގައި އެހެންދީން ދީނުގެ މީހުން ދިވެހި މުސްލިމުންގެ މައްޗަށް ރާއްޖޭގައި ވެރިވެގަތުމަކީ ނުވުމަށްވުރެ ވުން ކައިރީގައި އޮތް ކަމެކެވެ.

______________________________________________________

- ތިބާ މުސްލިމެކޭ ބުނެ ހުރެ ހަވާ ނަފްސަށް އަޅުކަން ނުކުރާށެވެ.

  ﷲ ތަޢާލާ އަކީ މިދުނިޔެ ފެށިގެން ނިމެންދެން އަދި އަދި އޭގެ ކުރީގައާއި ފަހުގައިވެސް ވާނޭ ހުރިހައި ކަމެއް މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ. އިންސާނާތޯއެވެ؟ އެއިލާހުގެ ޚަލްޤުތަކުންގެ ތެރެއިން ނިކަމެތި މަޚްލޫގެކެވެ. ވިސްނުމާއި ބުއްދި ދެއްވިފައިވީ ކަމުގައި ވީނަމަވެސް ކޮންމެ އިންސާނަކީވެސް އުނި މީހެކެވެ. އިންސާނާގެ ޠަބީޢަތުގައިވަނީ އަމިއްލަ ނަފްސު އެދޭ ކަންތައްތައް ޙާޞިލް ކުރުމެވެ. އާދެ ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް އަމިއްލަ އެދުން ކުރިއަށް ނެރުމެވެ. ތިމާ ބޭނުން ކަމެއް ކޮށްލުމަކީ ނުވަތަ ޙާޞިލް ކުރުމަކީ މަޤްޞަދަކަށް ވެފައިވާއިރު، އޭގެ ސަބަބުން އަނެކުންނަށް ވާނޭ އުނދަގުލަކަށް ނުވަތަ ގެއްލުމަކަށް، މަދު މީހަކު މެނުވީ ނުބަލައެވެ. ކުރުގޮތަކަށް ބަޔާންކުރާނަމަ އިންސާނާއަކީ އަމިއްލަ އެދުމުން ފޯވެފައިވާ މީހެކެވެ.

______________________________________________________

- ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން.

  އިންސާނާއަކީ ވަރަށް ފަސޭހައިން ފާފަތަކަށް އަރައިގަނެވޭ މީހެއް ކަމުގައި ވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ﷲ ތަޢާލާގެ ދީލަތިވަންތަ ކަމުން އެފަދަ ހުރިހާ ފާފަތަކެއްވެސް ފުއްސަވާ ދެއްވައެވެ. މިގޮތުން ވަކި މަސްތަކާއި ދުވަސްތައް އަހަރުގެ އެހެން މަސްތަކާއި ދުވަސްތަކަށްވުރެ މަތިވެރި ކުރައްވައި އެދުވަސްތަކުގައި ކުރާ ހެޔޮ ޢަމަލުތަކަށް މޮޅު އިތުރުވެގެންވާ ދަރުމައާއި ޘަވާބު ދެއްވަވައެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ އެފަދަ ހެޔޮ ޢަމަލުތަކަކީ މީސްތަކުންނަށް ކުރެވިފައިވާ ކުދި އަދި ބޮޑު އެތައް ފާފަތަކެއްގެ ކައްފާރާއެއްގެ ގޮތުގައި ލައްވަވާފައިވެއެވެ. ކޮންމެއަކަސް މިހާރު އަޅުގަނޑުމެން ހޭދަކުރަމުން މިދަނީ މިބަރަކާތްތެރި ޙައްޖު މޫސުމުގެ ދުވަސްތަކެވެ. މިގޮތުން މިމޫސުމުގައި އަދާކުރެވޭ އެންމެ މަތިވެރި އެއް އަޅުކަމަކީ ޙައްޖުގެ އަޅުކަމެވެ. ޙައްޖުގެ މަތިވެރިކަމާއި ބެހޭގޮތުން ރަސޫލު ﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘްފުޅު ކުރައްވާފައިވެއެވެ. "މަބްރޫރު ޙައްޖަކަށް ސުވަރުގެ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ޖަޒާއެއް ނުވެއެވެ."

______________________________________________________

- ޙައްޖުމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހައިގެ މަތިވެރިކަން.

  އަޅުކަމުގެ މޫސުމްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވަނީ ޙައްޖުމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހައިގެ ދުވަސްތަކެވެ. އަހަރުގެ އެެހެން ހުރިހާ ދުވަސަތަކަށްވުރެ، ﷲ ތަޢާލާ އެދުވަސްތަކަށް މަތިވެރި ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ މާދަމާވެސް މަރު އައިސް އަޅުގަނޑުމެންނާއި ބައްދަލުކޮށްފިނަމަ ސުވަރުގެއަށް ދެވޭނެކަމުގެ އެއްވެސް ޔަޤީންކަމެއް އޮތް ބައެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މިވަނީ ނުބައިކަންތައްތަކަށް އަރައިގަތުމަށް އަވަސްވެގަންނަ އަދި ހެޔޮ ކަންތައްތައް ކުރުމަށް ލަސްވެގަންނަ ބައެއްކަމުގައި ވެފައެވެ. އެހެންކަމުން ވަޤުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން އަޅުގަނޑުމެން ހެޔޮކަންތައްތަކަށް އަވަސްވެގަނެ، މިދިހަ ދުވަހުގެ ފާއިދާ ފުރިހަމައަށް ލިބިގަންނަމާތޯއެވެ.

______________________________________________________

- އުންމަތުގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމަތް ދިޔައީ ޙަޤީޤަތުގައި ވެސް ޖިހާދު ދޫކޮށްލުމުންނެވެ.

  އިސްލާމީ އުންމަތް މިއަދު ދުވަސްތައް ހޭދަކުރަމުން މިދަނީ ދިފާޢީ ޙާލަތެއްގައެވެ. އިސްލާމުންގެ އެތަކެއް ބިމެއް އެވަނީ އިސްތިޢުމާރު ކުރެވިފައެވެ.  މުޤައްދަސް ބިން " ޤުދުސް " ، ފަލަޞްޠީނުގެ އެހެނިހެން ސަރަޙައްދުތައް، މަސްޖިދުލްއަޤްޞާ، އަފްޣާނިސްތާނު، ޗެޗްނިޔާ، ކަޝްމީރު، ހާރޫނުއްރަޝީދުގެ ދާރުލްޚީލާފާ ( ޢިރާޤު ) ފަދަ އިސްލާމުންގެ ބޮޑެތި ބިންތައް އެވަނީ އިސްތިޢުމާރު ކުރެވިފައެވެ. މިފަދަ ވަގުތެއްގައި އެތަންތަނަށް ގޮސް ޖިހާދުކުޅައުމަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ މީހާގެ މައްޗަށް ޖިހާދުކުރުން ފަރުޟުވެގެންވެއެވެ. މުސްލިމުންގެ ބިންތަކުގެ ތެރެއިން ބިމެއްގެ ކައިވަތެއްހާ މިންވަރުގެ މައްޗައް ދުޝްމަނުން ގަދަވެގެންފި ނަމަ އެތަނެއް ޙިމާޔަތްކުރުމަކީ ވާޖިބުވެގެންވާ ކަމެކެވެ.

______________________________________________________

- އަޅުކަމާއި އެކުވި އުފާވެރިކަން.

  ރަމަޟާން މަސް ދިޔައީއެވެ. އެމަހާއި އެކު އެމަހުގައި ކުރި އަޅުކަންތަކާއި ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ވެސް ދިޔައީއެވެ. މިއީ އެކަމުގެ އުފަލާއި ހިނިތުންވުމާއި ފޮނިމީރުކަމާއިގެން އައި ޢީދެވެ. މިޢީދުގައި އެންމެވެސް އުފާކޮށް ހިނިތުންވާށެވެ. އަހަރެމެންގެ ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމް ދަސްކޮށްދެއްވާފައިވަނީ މިގޮތެވެ. އަދި މިއީ އެންމެހައި މުސްލިމުންގެ ހިތްތަކުގެ ފިތުރަތާއި ޠަބީޢަތެވެ. މިއުފާވެރިކަމުގެ ސިއްރަކީ މާތްރަސްކަލާނގެ ތައުފީޤުގެ މަދަދުން ރަމަޟާން މަހުގައި އަހަރެމެންނަށް ކުރެވުނު ހެޔޮ ޢަމަލުތައްކަން ގައިމެވެ.

______________________________________________________

- މިރަމަޟާން މަސްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާއި އަލްވަދާޢު ކިޔަނީއެވެ!

  ރަމަޟާން މަސް އައިސް އަޅުގަނޑުމެންނާއި ބައްދަލު ކުރީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެމަހަށް ތައްޔާރު ނުވެވި އުޅެނިކޮށެވެ. ހަމައެހެންމެ އެމަސް ނިމިގެން މިދަނީވެސް އެމަހުގެ މަތިވެރިކަމާއި ދަރުމައާއި ޘަވާބު ހޯދައިގަތުމަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރަނގަޅަށް ތައްޔާރު ނުވެވި އުޅެނިކޮށެވެ. ފަހެ މިރަމަޟާން މަހުގެ ފައިދާ ލިބިގަތީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ކިތައް އަޚުންނާއި އުޚްތުންނެއްތޯއެވެ؟ ކޮންމެއަކަސް މިހާރު އަޅުގަނޑުމެން ހޭދަކުރަމުން މިދަނީ މިބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހައިގެ ދުވަސްތަކެވެ. އެރެއެއްގައި ކުރާ އަޅުކަންތައް އެއްހާސް މައްސަރަށްވުރެވެސް ހެޔޮކަން ބޮޑުވެގެންވާ، ލައެލަތުލް ޤަދްރި ވިލޭރޭ ހިމެނެނީ މިދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އަންނަ އޮނަހިރި ރެއެއްގައެވެ.

______________________________________________________

- ރޯދައިން ލިބޭ ބައެއް ފިލާވަޅު.

  އެހެނިހެން އަޅުކަންތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރޯދައަކީ ވަރަށް ތަފާތު އަޅުކަމެކެވެ. ރޯދަފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ އަޅުކަމެއްވެސް އަދާ ކުރެވެނީ ޢަމަލަކުންނެވެ. ނަމަވެސް ރޯދައަށް ހުރުމަކީ ވަކި ކަންތައްތަކެއް ނުކޮށް ދޫކޮށްލައިގެން ހުންނަ ހުރުމެކެވެ. ތިމާ ހުރީ ރޯދައަށޭ ބުނެ ސިއްރުން ކައިބޮއި ހެދިކަމުގައި ވިޔަސް ދެންތިބޭ މީހުންނަށް އެކަން އޮންނާނީ ވަންހަނާ ވެފައެވެ. ނަމަވެސް ރޯދަވެރިޔާ ކެއުމާއި ބުއިން އަދި އެނޫންވެސް ރޯދަގެއްލޭ އެންމެހާ ކަންތައްތަކުން ދުރުހެލިވެ ހުންނަނީ ﷲ ގެ ރުއްސަވާ ވޮޑިގަތުން ލިބުމަށެވެ. ރޯދަވެރިޔާއަށް ވަކި ޚާއްޞަ ދަރުމައަކާއި ޘަވާބެއް ދެއްވުމަށް މާތް ﷲ ވަޢުދު ކުރައްވާފައިވަނީ އެހެންވެއެވެ.

______________________________________________________

- ތާސް ކުޅުމާއި ރާޒުވާ ކުޅުން؟

  އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖޭގައި ތާސް ކުޅުމާއި އަދި ރާޒުވާ ކުޅުމަކީ ވަރަށް ކުރީއްސުރެ ކުރަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ. އަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ރަމަޟާން މަހު މިދެ ކުޅިވަރަކީ ކުދި ބޮޑު އެންމެންހެން ވަރަށް ފޯރިއާއި އެކު ކުޅެމުން އަންނަ ކުޅިވަރެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހިތާމައަކީ ގިނަމީހުންނަށް ތާސް ކުޅުމާއި ރާޒުވާ ކުޅުމަކީ ދީނީގޮތުން ކިިހިނެއް އޮންނަ ކަމެއްކަން ނޭނގޭ ކަމެވެ.

______________________________________________________

- ރޯދަ ހިފަނީ ކީއްވެ؟

  ރޯދައަށް ހުންނައިރު ކެއިން ބުއިމާއި އަނބިފިރިކަމުގެ ގުޅުން ހިންގުމުން ދުރުހެލިވެ ތިބެނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އެކަންތައްތަކަކީ އެހެން ވަޤުތުތަކުގައި ހުއްދަ ކަންތައްތަކެވެ. އަދި ރޯދައަށް ހުރުމުން ބަނޑުހައިވެ ފެންބޮވާ ވަރުބަލިވާއިރުވެސް އެކަންކަމުން ދުރުހެލިވެ ތިބުމުގެ މަޤްޞަދަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އަދި ތަފާތު ވައްތަރުގެ މީރު ބުއިންތަކާއި ކެއުންތައް ތިބާގެ ލޮލުގެ ކުރިމަތީގައި ވާއިރުވެސް އެއްޗެހީގެ ބޭނުންކުރުމަށް ޝައުޤުވެރި ނުވަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ އަދި ﷲ އަހަރެމެންނަށް ރޯދަހިފަން އަމުރުކުރެއްވީ ކީއްވެތޯއާއި އަދި ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދަ ފަރުޟުކުރެއްވީ ކީއްވެތޯވެސް ސުވާލުކޮށްފާނެއެވެ. މިފަދަ ސުވާލުތައް ތިބާގެ ނަފްސު, ތިބާއާ ކުރުން އެކަށީގެންވެއެެވެ.

______________________________________________________

- ރޯދަ މަހާއި ރޯއްޖާއެވެ.

  އޭ މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ތަކުންނޭވެ! އެތައް ގޮތަކުން މެދުވެރި ވެފައިވާ ދަތިކަމާއި ތަދުކަމެއް ހާސްކަމެއްގައި ތިޔަބައިމީހުން ފިލައި ނުދެތެވެ. ހަަމަ ތެދު ތެދެވެ. އެއްވެސް އޮޅުމެއް ނެތް ސާފުގޮތުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ހިތުގެ އެދުންތަކުގެ މޫނު މިއަދު އަނބުރާލައިގެންވަނީ، އެފަރާތް ފިޔަވައި ދެން ދެވަނަ ފަރާތެއް ނެތް މަތިވެރި ފަރާތަށެވެ. ހުރި އުހައުވެރިކަމެއްގެ ބޮޑުކަމާއިއެވެ! ނިޔަނެތި ނަޞީބު ވަރަށް އޯގާވެރި ގޮތަކުން، މިއަދު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ބަލާލައިފިއެވެ. މިއޮއް އައީ ބަރަކާތްތެރި ވެގެންވާ ރަމަޟާން މަހެވެ. ޢަމަލުގެ ޘަވާބު ގިނަގުނަވާ މަހެވެ. ރަޙުމަތާއި ޢަފޫ ބާވައިލެއްވުމުގެ ޚާއްޞަ މައްސަރެވެ. ރޯދަމަހާ ރޯއްޖާއެވެ.

______________________________________________________

-  ރޯދަމަހުގެ އިސްލާމުން! – ތިބާ އަކީ ވެސް އޭގެ މީހެއްތަ؟

  އަނެއްކާވެސް އައު ރޯދަ މަހަކަށް ހަނދު ބަލަނީއެވެ. މި ރޯދަމަސް ތިބާ ހޭދަކުރައްވަން ޤަޞްދު ކުރައްވަނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ ރޯދަމަހުގައި މުސްލިމުންގެ ކަންތައްތައް ހުންނަގޮތުން ފަސް ބަޔަކަށް އެމީހުން ބެހިދާނެއެވެ. ފުރަތަމަ ބައިގެ މީހުންނީ ރޯދަމަހަށްޓަކައި ކެތްތެރިކަމެއްނެތި އިންތިޒާކުރާ، އެމަހަށް ތައްޔާރުވާ މީހުންނެވެ. ދެވަނަ ބައިގެ މީހުންނީ މި ރޯދަމަސް އައިސް އަދި ފައިބައިގެން ދިޔަކަމުގައި ވިޔަސް އެމީހުންގެ ހެޔޮ ޢަމަލުތައް އިތުރުކުރުމަށް ވަކިން އިތުރު މަސައްކަތް ނުކުރާ މީހުންނެވެ. ތިންވަނަ ބައިގެ މީހުންނީ މިމަހު ނޫނީ ﷲ އެންގެވި ގޮތަށް އަޅުކަން ކުރުމުގައި ފަރުވާ ނުބަހައްޓާ މީހުންނެވެ. މިމީހުންނީ "ރޯދަމަހުގެ އިސްލާމުން" ނެވެ.

______________________________________________________

- ސައްތައިންސައްތަ އިސްލާމްކަން؟

    އިންސާނެއްގެ ޚަލްޤު ފެށިގެން އަންނަނީ މައިމީހާގެ ރަހިމުގެ ތެރެއިންނެވެ. އޭގެ ކުރިން އެ އިންސާނާވަނީ އޭނާގެ ނަންވެސް ވަސްވެސް ނެތް އަދި ބަޔަކު ދަންނަ އެއްޗެއްކަމުގައިވެސް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، ﷲ ސުބުޙާނަހޫޥަތަޢާލާ އެ އިންސާނާ އެއްވެސް އުނދަގުލަކާ ނުލައި އުފައްދަވައެވެ. އަދި އޭނައަށް ޞޫރައެއް ދެއްވައި އޭނާގެ ނިޔާތައް ކަނޑަ އަޅުއްވައެވެ. އަދި އޭނާގެ މަރުވުމާއި އަލުން ދިރުއްވުން މިލްކުވެގެންވަނީ އެއިންސާނާ އެންމެ ފުރަތަމަ އުފެއްދެވި ފަރާތަށެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އިންސާނާ އުފައްދަވައި މި ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވަނީ އެމީހަކު ހިތުހުރި ގޮތަކަށް  މިތަނުގައި ވޭތިކުރުމަކަށްނޫނެވެ. އަގު ބޮޑު ޖިސްމަކާ ފުރާނައެއްގެ މާނައެއްވެސް އޮންނާނެތާއެވެ؟

______________________________________________________

- އިސްލާމްދީނާއި ޖިހާދު.

    މިއަދު މުސްލިމުން މިވަނީ ނިކަމެތިވެ ކާފަރު ދައުލަތްތަކުގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އަޅުވެތިވެފައެވެ. ﷲ ތަޢާލާގެ ކަލިމަފުޅަކީ އެންމެ މަތިވެރި ކަލިމަފުޅު ކަމުގައި ހަދައި މުސްލިމުންގެ އަތުން ބީވެ ގޮސްފައިވާ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް އަލުން އަނބުރާ ގެނެސް އެތަންފީޛު ކުރުމަށްޓަކައި ޖިހާދު ކުރަމުންދާ މީހުންނަކީ ހައްދުފަހަނާޅާފައިވާ ބައެއް ކަމުގައި ވެއްޖެއެވެ. މިއަދު ދީން އުނގެނިގެން ތިބި ގިނަ ބަޔަކުވެސް، ޖިހާދާއި ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކުމަށް ވަނީ ފަސްޖެހިފައެވެ. އަދި ކިއެއްހެއްޔެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއްބަޔަކު ނުކުމެ މިތިބީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި އިދިކޮޅު ހަދައި، ޑިމޮކްރަސީގެ ގޮތްތަކަށް ޙުކުމް ކުރުމަށް ގޮވާލާ ވެރިންތަކާއި އެކު އެމީހުން ރުހޭނޭހައި ގޮތަކަށް ޖިހާދާއި ބެހޭގޮތުން ފަތުވާތައް ދޭށެވެ. އެމީހުންނަށް ވެގެންވާނަމަ ޤުރުއާނުގައި އެކަމާއި ބެހޭގޮތުން ވާރިދުވެފައިވާ އާޔަތްތައް ފޮހެލައި ކީރިތި ނަބިއްޔާގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައިވާ ޙަދީޘްފުޅުތައްވެސް ފޮހެލީހެވެ.

______________________________________________________

- ﷲގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ޝަހީދުވާ މީހުންގެ މަތިވެރިކަން.

    ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. "ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ތަޢާލާ، މުއުމިނުންގެ ނަފްސުތަކާއި މުދާތައް ގަނެލެއްވިއެވެ. އެއީ އެބައިމީހުންނަށް އޭގެ ބަދަލުގައި ސުވަރުގެ ޖަޒާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެބައިމީހުން ﷲގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަކޮށް ހަދާނެއެވެ. ފަހެ އެބައިމީހުން ޢަދުއްވުން ޤަތުލުކޮށް މަރާ ހަދާނެއެވެ. އަދި އެބައިމީހުން ޤަތުލުވެ (އެބަހީ ޝަހީދުވެ) ދާނެއެވެ." (التوبة: 111).

______________________________________________________

- ނަމާދުގެ ފިނިކަން.

    އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ކުރަންވީ އަޅުގަނޑުމެން މިކުރާ ނަމާދުތަކަކީ، ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ވަޔަށް ބުރުއްސާލެވޭ ކުނޑިތަކަކަށް ވެދާނޭގޮތަށް މިސްކިތަށް އަރައި ނިތް ތަޅާޅުމުގެ ބަދަލުގައި، ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް އުފުލިގެންދާ ކޮލެޓީ ނަމާދަކަށް ހެދޭތޯއާއި އެނަމާދުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހިތް ހަމަޖެހުން ލިބޭތޯއެވެ. އެހެނީ ނަމާދުގެ ފޮނިކަމާއި ލައްޒަތު އިޙްޞާޞްކުރެވިއްޖެނަމަ އެއްނަމާދު ކުރުމަށްފަހު އަނެއް ނަމާދަށް އިންތިޒާރު ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ނަަމާދެއް ދޫކޮށްލަން ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭނެއެވެ. އަދި ނަމާދު އަޅާފައި އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރާނެއެވެ. ނަމާދުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ޙަޤީޤީ ފޮނިކަމާއި ލައްޒަތަކީ ދުނިޔެއާއި ދުނިޔޭގައި ވާހާ އެއްޗަކަށްވުރެ މާ މީރު އަދި މާ އަގުހުރި ފޮނިކަމަކާއި ލައްޒަތެކެވެ. މުއުމިނުންގެ ހިތުގެ ފަރުވާއަކީ އަދި މުއުމިނުންގެ ދުނިޔެމަތީގެ ސުވަރުގެއަކީ ނަމާދެވެ.

______________________________________________________

- އެމީހުން އެނުރުހެނީ ﷲގެ މަގުގައި ޖިހާދު ކުރާތީއެވެ.

    އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑު މައްސަލައަކަށް މިހަދަނީ މުސްލިމުން ޖިހާދު ކުރުމަށްޓަކައި ޖިހާދުގެ ކޮންމެވެސް މައިދާނަކަށް ގޮސް މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރަކާ ގުޅުމުންނެވެ. މިކަން މައްސަލައަކަށް މިވަނީ މުސްލިމުން ކުރީމައެވެ. އެމެރިކާއާއި އެމީހުންގެ އަޢުވާނުން، އެމީހުން އަމިއްލައަށް ހަދާފައިވާ ޔޫއެންގެ ޤާނޫނުތަކާއިވެސް ޚިލާފަށް މުސްލިމުންގެ ބިންތަކަށް އަރައިގަނެ އެތަންތަން އަޅުވެތިކޮށް އެމީހުންގެ އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށަށް ގެންގޮސް އެމީހުންނާއި އެއްބައިވާ ހުރިހާ ޤައުމުތަކަކުން އެތަންތަނަށް ލަޝްކަރުތައް ގެންގޮަސް އެޤައުމުތަކުގެ ފިރިހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންތައް މަރާ، އަންހެނުންގެ ޢިއްފަތްތެރިކަމަށް އަރައިގަނެ ހަދާއިރުވެސް އެމީހުން ކަންތައް އެކުރާ ގޮތް މިވަނީ އަޅުގަނޑުމެންނަށްވެސް އެންމެ ރަނގަޅުގޮތް ކަމުގައި ވެފައެވެ.

______________________________________________________

- ކުރީގެ ޢަރަބީން...

    އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރީގައި ޢަރަބީންގެ ޙާލަތަށް ބަލާލާއިރު ސިޔާސީ ގޮތުން ޢަރަބީންނަކީ ދައުލަތެއް ނޫނެވެ. ޢަރަބީންގެ ތެރޭގައި ދައުލަތެއް ޤާއިމްވެފައި ނުވިކަމުގައި ވިޔަސް ރޫމީންނާއި ފާރިސީންގެ ތެރޭގައި ވަރުގަދަ ވެރިކަމުގެ ސިލްސިލާއެއް ގެތެމުން ދިޔައެވެ. ޢަރަބީންގެ މުޖްތަމަޢު ބިނާވެފައި އޮތީ ވަކި ވަކި އެތައް ހާސް ޤަބީލާތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށްވުރެ ބާރުގަދަކަމަށް ދަޢުވާ ކުރާ މިޤަބީލާތަކުގެ މެދުގައި އޮތީ ދެކޮޅުވެރިކަމާއި، ހަނގުރާމަ ކުރުމާއި ތަޅާފޮޅުމާއި، ޤަތުލުކުރުމެވެ. މި ތަޅާފޮޅުންތަކުގެ އަޞްލަކީ ފެނަށްޓަކައި މިމީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ވާދަވެރިކަމާއި ގެރިބަކަރި ޖަމަލު ގެންގުޅުމުގައި އެތަކެއްޗަށް ކާންދޭނޭ ކާތަކެތި ހޯދުމުގައި މިމީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ވާދަވެރިކަމާއި ޤަބީލާތަކުގެ ވެރިކަމާއި މަތީ މަޤާމު ހޯދުމަށްޓަކައި އޮންނަ ދަހިވެތިކަމެވެ.

______________________________________________________

- ވަޤުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން.

    މިހާރު އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙަޔާތުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކުމެ ހޭދަކުރަމުން މިދާ ސައުވީސް ގަޑިއިރަކީވެސް އެއިންސާނާއަށް ކުޑަ މަދު ވަޤުތުކޮޅެއް ކަމުގައި ވެއްޖެއެވެ. ކިޔެވުމާއި މަސައްކަތުގައާއި އުފާކޮށް ކުޅިމަޖަލުގައި ދުވާލުދާ ހަތަރުދަން ހޭދަ ކުރަމުންދަނީއެވެ. އާދެ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން އެތައްބަޔަކު އެމީހުން ކުރަން ހުންނަ ކަންތައްތައް ގިނަ ކަމުން، އިރުގެ ދައުރުވުން އިރުކޮޅަކަށް ނުވަތަ ވަޤުތުކޮޅަކަށް ނަމަވެސް ހުއްޓުވާލެވޭނަމަ އެކަންވެސް ކުރީހެވެ. ކޮންމެއަކަސް އިންސާނާ މިވަނީ އެހާމެ ބޮޑަށް މަޝްޣޫލުވެފައެވެ.

______________________________________________________

- ނައިސް ނުދާނޭ ދުވަސް!

    ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިދުނިޔޭގެ ޙަޔާތް ލައްވާފައިވަނީ އަބަދަށް ދާއިމަށް ދެމިގެންވާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު މި ޙަޔާތް ލައްވާފައިވަނީ ނެތިވެ ފަނާވެގެންދާނެ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ މިއިލާހީ ޤާނޫނުން ބޭރުވުމުގެ ބާރެއް ހަމަހިލާ އެއްވެސް މަޚްލޫޤަކަށް ލިބިގެނެއްނުވެއެވެ. މިފަނާވެދަނިވި ޙަޔާތް ހެއްދެވި ދިރިދެމިގެންވާ، ކާއިނާތުގެ މިލްކުވެރި އިލާހު ވަނީ އެއިލާހުގެ ޙިކްމަތްވަންތަކަމުން މި ޙަޔާތުގައި އަހަރެމެން ހޭދަކުރާނެ ވަޤުތު ކަނޑައަޅުއްވާ ނިންމަވާފައެވެ. އެވަޤުތު އަވަސްކުރުމުގެ އަދި ލަސްކުރުމުގެ ބާރެއް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ލިބިގެނެއް ނުވެއެވެ. އެވަޤުތު ހަމަޖެހޭއިރަށް މި ޙަޔާތާ އަލްވަދާޢު ކިޔަންޖެހޭނެއެވެ.

______________________________________________________

- ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޢީދު މީލާދު ފާހަގަ ކުރުމަކީ ހުއްދަކަމެއް ހެއްޔެވެ؟

    ޢީދު މީލާދު ފާހަގަ ކުރުމަކީ ބިދުޢައަކާއި އަދި ޣައިރު މުސްލިމުންނާއި އެއްގޮތްވުންކަމުގައި ވުމުގެ އިތުރުން މިފަދަ އިޙްތިފާލްތަކުގެ ޒަރީއާއިން ﷲ ނުރުއްސަވާފަދަ ބޮނޑެތިފާފަތަކާއި ޝިރުކުތަކަށް މަގުފަހިވާތީ މި ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަކީ ހުއްދަވެގެންވާނެ ކަމެއްނޫނެވެ. މިފަދަ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ރަސޫލު الله صلى الله عليه وسلم މަތިވެރި ކުރަމުންގޮސް އިލާހަކަށް ހެދުމާއި އެކަލޭފާނުގެ ކިބައިން ކަންކަމަށް އެދުމާއި ޝިރުކުގެ ލަފްޡުތައް އަމުނާލައިގެން ކިޔޭޅެންތައްފަދަ ޚުދު އެކަލޭފާނު އެކަންކަމުން ދުރުވެތިބުމަށް ޢަމުރުކުރެއްވި ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

______________________________________________________

- ރަސޫލު الله صلى الله عليه وسلمގެ ޢީދު މީލާދު ފާހަގަ ކުރުން؟

    ފަހެ ރަސޫލު الله صلى الله عليه وسلم އަވަހާރަވެވަޑައިގެންނެވި ފަހުން ހަތަރު ޤަރުނު (400 އަހަރު) ވަންދެން އެކަލޭގެފާނުގެ ޢީދު މީލާދު ފާހަގަ ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ދެކެ ނިހާޔަތަށް ލޯބިފުޅުވާ އަނބިއަނބި ކަނބަލުންނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އެއްވެސް ދަރިކަލަކުވެސް ނުވަތަ ދަރިކަނބަލަކުވެސް އެދުވަސް ފާހަގަ ކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ އަރިސް، އަދި އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި މުޅި ޖާނާއި މާލު ހޭދަކޮށްގެން ތިބި މަތިވެރި އަޞްޙާބު ބޭކަލުން އެކަލޭގެފާނުގެ ޢީދު މީލާދު ފާހަގަ ކުރައްވާފައެއްް ނުވެއެވެ. އަދި އޭގެފަހުން އައި އެންމެ ހެޔޮ ދެޤަރުނު ކަމުގައިވާ ތާބިޢީންނާއި އަތްބާޢުއް ތާބިޢީންގެ ޒަމާނުގައިވެސް އެކަމެއް ކޮށްފައެއް ނެތެވެ. އުއްމަތުގެ އެންމެ މަޝްހޫރު ހަތަރު އިމާމުން ވެސް އެދުވަސް ފާހަގަ ކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.

______________________________________________________

- ލޯބިވެރިންގެ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުން؟

    ރަސޫލު الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްފުޅު ކުރައްވާފައިވެެއެވެ. "ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރިން އައިމީހުންގެ ގޮތްތަކަށް ތަބާވާނެއެވެ. މުށަކަށްފަހު މުށެކެވެ. ކައިވަތަކަށްފަހު ކައިވަތެކެވެ. އެބައިމީހުން ضبّއެއްގެ (ސަހަރާތެރޭ އުޅޭ ބޮނޑެއްގެ) ހޮރަށް ވަންކަމުގައި ވިޔަސް ތިޔަބައިމީހުން އެމީހުންގެ ފަހަތުން ގޮސް އެހޮރަށް ވަންނާނެއެވެ. އެހިނދު ތިމަންބޭކަލުން ދެންނެވީމެއެވެ. އޭ اللهގެ ރަސޫލާއެވެ. އެއީ ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިން ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވެވިއެވެ. "ފަހެ އެނޫން ދެން ކޮންބައެއް ހެއްޔެވެ؟" އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި މިއޮތް، މިމަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަސް، އާދެ "ވެލަންޓައިންސް ޑޭ، ނުވަތަ ލޯބިވެރިންގެ ދުވަހާއި" ބެހޭގޮތުން ފޮރުވިފައިވާ ޙަޤީގަތްތަކާއި ދިމާލަށް އަޅުގަނޑުމެން ނަޒަރެއް ހިންގާލަމާތޯއެވެ.

______________________________________________________

- ޢަރަފާތް (ޙައްޖު) ދުވަހުގެ މަތިވެރިކަން.

  ފަހެ ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ މަތިވެރިވެގެންވާ ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްދުވަހެވެ. އެދުވަހަކީ ﷲ ތަޢާލާ ދުޢާ އިޖާބަ ކުރައްވާ ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން ދުވަހެކެވެ. އެދުވަހަކީ ﷲ ތަޢާލާ މިމަތިވެރި ދީން ފުރިހަމަ ކުރެއްވެވި ދުވަސްމެއެވެ. އަދި އެދުވަހަކީ ﷲ ތަޢާލާ އެދުވަހުގެ ކަންތައްތައް މަތިވެރި ކުރައްވާފައިވާ ދުވަހެކެވެ. އަދި އެދުވަހަކީ މީސްތަކުންގެ ފާފަ ފުއްސަވައި ނަރަކައިން ދިންނަވާ ދުވަހެކެވެ. އެހެންކަމުން މިދުވަހުގެ މަތިވެރިކަމާއި ބެހޭގޮތުން ކޮންމެވެސް މިންވަރެއް އެނގުމަކީ ހަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ހަމަ ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށްވެސް ލާޒިމު ކަމެކެވެ.

______________________________________________________

- އުފާވެރި، ހިތްހަމަޖެހޭ، ބާއްޖަވެރި ދިރިއުޅުމެއް ލިބޭނީ ކިހިނެއް؟

  އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު މިވަނީ ޙަޤީޤީ ބާއްޖަވެރިކަން ލިބޭނެ މަގު ކަމުގައިވާ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ފުރިހަމަގޮތުގައި އީމާންވެ އެއިލާހަށް ފުރިހަމަގޮތުގައި ކިޔަމަން ތެރިވުމުން އެއްކިބާވެފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ދުނިޔޭގެ ކަންތައްތަކާއި މަޝްޣޫލުވުމުގެ ސަބަބުން ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތަށް ކުއްތަންވެލާނެ ވަޤުތެއް ނުވެއެވެ. މިސްކިތްތައް އާބާދު ކޮށްލާނެ ފުރުޞަތެއް ނެތެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވާލާނެ ވަޤުތެއް ނެތެވެ. އަނބިދަރިންނާ އެކީ ހޭދަކޮށްލާނެ ވަޤުތެއް ނުވެއެވެ. އެފަދަ މީހުން ކިތައްމެ ހިތްހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެއްގައި އުޅޭހެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތަޞައްވަރު ވީކަމުގައި ވިޔަސް ﷲ ގަންދީ ބުނަމެވެ. އެއިން ގެއެއްގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ހިތްހަމަޖެހުމެއް ނުވެއެވެ.

______________________________________________________

- أَبو بكر رضي اللّه عنه ވެރިކަމަށް އިސްކުރެއްވުމުން ދެއްވެވި ޚުޠުބާ.

  އެންމެހައި މީސްތަކުންނޭވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިއެއް ކަމުގައި ތިމަންކަލޭގެފާނު އިސްކުރެވިއްޖެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިންވާ އެންމެ ހެޔޮ، ރަނގަޅު މީހާއެއް ނޫނެވެ. ފަހެ ތިމަންކަލޭގެފާނު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ރަނގަޅަށް ހެޔޮކޮށް ކަންތައް ކޮށްފިނަމަ، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ވާޤިވެރިވެ އެހީތެރިވެދޭށެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނުބައިކޮށް ނުވަތަ ގޯސްކޮށް ކަންތައް ކޮށްފިނަމަ. ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންކަލޭގެފާނު ސީދާ ކުރާ ހުށިކަމެވެ.

______________________________________________________

- ހަތަރު ގެރީގެ ވާހަކަ.

  އެންމެހާ އަޚުންނާއި އުޚުތުންނޭވެ! ބަޔާންކޮށްދޭން މިއުޅެނީ ޢިބްރަތްތެރި ފިލާވަޅުތަކެއް އަޅުގަނޑުމެނަށް ލިބޭނޭ ވާހަކައެކެވެ. އެވާހަކަ އަންނަނީ މިފަދައިންނެވެ. "ހަތަރު ގެރި އުޅުނެވެ. އޭގެތެރެއިން އެއް ގެރި ހުދެވެ. އަދި އަނެއް ތިން ގެރި ކަޅެވެ. މިގެރިތައް އުޅެމުންދަނީ ވަލުކުއްތާތަކުން ފުރިފައިވާ ސަރަހައްދެއްގައެވެ. މިކުއްތާތަކުގެ ޝިކާރައިން މިގެރިތައް ސަލާމަތްވާ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ މިހަތަރު ގެރި އަބަދުވެސް އެކުއެކީގައި އުޅޭކަމެވެ. އެގެރިތައް އަބަދުވެސް އެއްގެރި އަނެއް ގެރީގެ ސަލާމަތަށް ވިސްނައި، ދިމާވެދާނެ ނުރައްކަލަކަށް އަބަދުވެސް ހުޝިޔާރުވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މިގެރިތައް އެވަލުކުއްތާތަކުގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވެއެވެ. ނަމަވެސް އެއްދުވަހު ކަޅު ތިން ގެރި ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވިއެވެ.

______________________________________________________

- އޭ الله !

اللَّهُمَّ انْصُرُ الإِسْلاَمَ وَالْمُسْلِمِيْنَ.

އޭ الله ! އިސްލާމްދީނަށާއި މުސްލިމުންނަށް ނަޞްރު ދެއްވާންދޭވެ!

اللَّهُمَّ لاَ تُسَلِّطُ عَلَيْنَا بِذُنُوبِنَا مَنْ لاَ يَخَافُكَ فِيْنَا وَلاَ يَرْحَمُنَا.

އޭ الله ! އަޅަމެންގެ ފާފައިގެ ސަބަބުން ، އަޅަމެންނަށް އޯގާވެރިނުވާ އަޅަމެންނާއި މެދު މުޢާމަލާތް ކުރުމުގައި އިބަރަސްކަލާނގެއަށް ބިރުވެތިނުވާ މީހަކު އަޅަމެންގެ މައްޗަށް ފާ ނުކުރައްވާންދޭވެ!

______________________________________________________

- ރިޝްވަތު ދިނުމާއި، ރިޝްވަތުގައި ހިފުމާއި ކެއުމުގެ ނުބައިކަން.

  ޝައްކެއްނެތެވެ. ރިޝްވަތަކީ މީހުންގެ މުދާ ބާޠިލު ގޮތުގައި ކެއުމެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ރައްބު ކޯފާވެވޮޑިގަންނަވާނެ ކަމެކެވެ. ރިޝްވަތުގެ މައްޗަށް އައިސްފައިވާ ވަޢީދުގެ ބޮޑުކަން، މިކަމުގެ ހެއްކަކަށް ފުދެއެވެ. ކަންމިހެން ހުރި އިރުގައިވެސް ޙަލާލުތަކެތިން ފުއްދުމެއް ނެތި، ޙަރާމަކަށް ނުބަލައި ތިމާއަށް ޙައްޤުވެގެން ނުވާ ތަކެތި ހާޞިލު ކުރުމަށްޓަކައި ފައިސާ އާއި މުދާ ހޭދަކުރާ މީހުންނާއި، ޖެހުނުހައިގޮތަކަށް، އަތުވިހާ ގޮތަކުން އެފަދަ މުދަލުގައި ހިފުމާއި ކެއުމުގައި ހައްދުފަހަނަ އަޅައިގޮސްފައިވާ މީހުންގެ ގިނަކަމާއެވެ! ޙަރާމް ގޮތްގޮތުން މުދާ ހޯދުމާއި، އެފަދަ މަގުތަކުގައި އެހޭދަކުރުމީ ޖާހިލުކަމާއި ވިޔާނުދާކަމުގެ އިންތިހާއެވެ. ނުވަތަ ނިފާގުކަމާއި ޔަހޫދިއްޔަވަންތަކަމެވެ.

______________________________________________________

- ދީންތަކުގެ މިނިވަންކަން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވެސް އޮންނަންވާނެކަމަށް ވަކާލާތު ކުރުމަށް ރާއްޖެ ގެނެސްފައިވާ އަސްމާ ޖަހާންގީރާއިމެދު ޖަމްޢިއްޔަތުއްސަލަފުން 11 އޯގަސްޓް 2006 ގައި ނެރެފައިވާ ބަޔާން.

______________________________________________________

- ނަމާދުގައި އަޑުހަރުކޮށް بِسْم ކިއުމަކީ سُنَّة އާއި ދުރުގޮތް.

  "أنَسގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހުރެން رَسُوْل اللهِ صلى الله عليه وسلمގެ އަރިހުގައި ނަމާދު ކުރީމެވެ. އަދި أَبُو بَكر, عُمَر އަދި عُثْمَان رَضِيَ الله عَنْهُم މިބޭބޭކަލުންގެ އަރިހުގައި އަހަރެން ނަމާދު ކުރީމެވެ. މިއިން އެއްބޭކަލަކުވެސް بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ވިދާޅުވާއަޑު އަހުރެން ނުއަހަމެވެ." (صَحِيْحُ مُسْلِم: 605)

______________________________________________________

- ﷲ ތަޢާލާ ޙަރާމްކުރެއްވި އެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއް ޙަލާލުކުރުމުގައާއި، ޙަލާލުކުރެއްވި އެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއް ޙަރާމްކުރުމުގައި ޢިލްމުވެރިންނަށާއި ވެރީންނަށް ކިޔަމަންވެއްޖެމީހާ، ފަހެ ﷲ ފިޔަވައި އެބައިމީހުން ރައްބުންތަކެއް (އަޅުކަންކުރާ ފަރާތްތަކެއް) ކަމުގައި ހަދައިފި ވާހަކަ ނަންގަނެވިގެންވާ ބާބު.

  ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. "فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ" (النور:63). މާނައީ: "رسول الله صلى الله عليه وسلمގެ ޙުކުމްފުޅާ ޚިލާފުވާމީހުން، އެބައިމީހުންނަށް ފިތުނައެއް ނުވަތަ ވޭންދެނިވި ޢަޛާބެއް އަތުވެދާނެކަމަށް، ބިރުވެތިވާހުށިކަމެވެ."

______________________________________________________

- ބިންމަތީގައި ހިނގާ ހާދިސާތަކުގެ މައްޗަށް ފަލަކީ أحوال ން އިސްތިދުލާލު ކުރުމާ ބެހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ ވާހަކަތައް ނަންގަތް ބާބު.

  الإمام البخاري -رحمه الله- އެކަލޭގެފާނުގެ "صحيح" ގައި قتادة -رحمه الله- ގެ މިބަސްފުޅު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. "الله تعالى ތަރިތައް ހައްދަވާފައިވަނީ ތިން މަޤުޞަދަކަށްޓަކައެވެ. އުޑު ޒީނަތްތެރި ކުރެއްވުމަށާއި، ޝައިޠާނުން ރަޖަމުކުރެއްވުމަށާއި، (އެއްގަމުގަޔާއި، ކަނޑުގައި ދަތުރުކުރާ މީހުން) މަގު ހޯދާ ޢަލާމާތްތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ފަހެ، މިތިން މަޤްޞަދުފިޔަވާ އެތަރިތަކާ މެދު އެހެން ގޮތަކަށް ތައުވީލު ކޮށްފި މީހާ ކުށްކޮށްފިއެވެ. އަދި (ހުރިހާ ހެއުކަމަކުން) އޭނާގެ ޙިއްސާ އޭނާ ބަރުބާދު ކޮށްލައިފިއެވެ. އަދި އޭނާއަށް އެކަމުގައި އެއްވެސް ޢިލްމެއް ނުވާކަމެއްގެ ތަކުލީފު ލިބިގެން ފިއެވެ."

______________________________________________________

- ﷲ ތަޢާލާގެ ޙުކުމްފުޅުތަކާއި ޚިލާފަށް ޙުކުމްތައް ހަދައި، އެއަށް ޙުކުމް ކުރުމަކީ ކާފިރުވާނޭ ކަމެކެވެ.

  ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ: "ކަލޭގެފާނަށް ބާވައިލެވުނު ފޮތަށާއި ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން ބާވައިލެވުނު ފޮތްތަކަށް އީމާންވެގެންވާކަމަށް ދަޢުވާކުރާ ބަޔަކު ކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައި ނުގަންނަވަމުތޯއެވެ؟ އެބައިމީހުންގެ މައްސަލަ ޠާޣޫތަށް ހުށައަޅައި ޠާޣޫތު ލައްވައި ޙުކުމް ކުރުވުމަށް އެބައިމީހުން އެދެތެވެ. އެކަމަކު އެބައިމީހުންނަށް އަމުރުކުރެވިގެންވަނީ އެ ޠާޣޫތަށް ކާފަރުވުމަށެވެ. އަދި ޝައިޠާނާ އެދެނީ އެބައިމީހުން ދުރުވެގެންވާ މަގުފުރެދުމަކުން މަގުފުރައްދައިލުމަށެވެ."

  ހަމަކަށަވަރުން رسول الله صلّى الله عليه وسلّم ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް، އެމީހަކު ހިތްއެދޭ ހުރިހާކަމެއް ތިމަންކަލޭގެފާނު ގެނެސްދެއްވި ޝަރީޢަތާ ތަބާވެއްޖައުމަށް ދާންދެން، އީމާންވިކަމުގައި ނުވެއެވެ."

______________________________________________________

- ހިތް ގައުވަނީ ކީއްވެ؟

އަލްއިމާމް އިބްނުލް ޤައްޔިމު ރަޙިމަހު ﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ހިތްގާވަނީ ހަތަރުކަމެއް ހައްދު ފަހަނައަޅައިގެންނެވެ. ކެއުން، ނިދުން، ބޭކާރު ވާހަކަ ދެއްކުން، ވިޔާނުދާ މީހުންނާ އެކު އުޅުން.

ބަލިވެފައިވާ ހަށިގަނޑަށް ކެޔުމާއި ބުއިމުން މަންފާ ނުކުރާ ފަދައިން ޝަހުވަތާއި އެދުންވެރިކަމުން ބަލިމަޑުކަން ޖެހިފައިވާ ހިތަކަށް ނަޞީޙަތާއި ހަނދުމަކޮށްދިނުމަކުން ފައިދާއެއް ނުކުރާނެއެވެ.

______________________________________________________

- ޙަޤީޤީ ޙައްދު ފަހަނާޅާފައިވާ މީހުންނަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟

ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ދިމާލަކަށް ބަލާލިޔަސް، އަޑުއިވެމުން މިދަނީ ދީނީ ގޮތުން ޙައްދަ ފަހަނާޅައި ދާ ވާހަކައެވެ. ފަހެ ޙައްދު ފަހަނާޅައި ދިޔުމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ އެންގެވި ގޮތަށް ޢަމަލު ކޮށް އެއިލާހުގެ ފޮތަށް ޙުކުމް ކުރުން ހެއްޔެވެ؟ އެހެންވެއްޖެ ކަމުގައިވާނަމަ އަވަހަށް ޙައްދު ފަހަނާޅާފައިވާ މީހަކަށް ވާށެވެ. ދަންނާށެވެ! ޙަޤީޤީ ޙައްދު ފަހަނާޅާފައިވާ މީހުންނަކީ ނަމާދުތައް އަޅައި ރޯދަ ނުހިފައި ޒަކާތް ނުދީ މިދުނިޔެމަތީގައި ހެއްދެވިހައި ނުބައި ނުލަފާ ފާޙިޝް ކަންތައްތަކަށް އަރައިގަނެ ﷲ އާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާއާއި މުއުމިނުތަކުންނަށް މަލާމާތާއި ފުރައްސާރަކޮށް ޖޯކު ޖަހާ ހަދާމީހުންނެވެ.

______________________________________________________

- ނަމާދު ޤާއިމް ނުކުރާ މީހެއްގެ ކިބައިން ރޯދަ ޤަބޫލު ކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟

އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! ނަމާދު އަޅާފައި ތިޔަތިބެނީ، ފަހެ ނަމާދު އެޅުމުގެ ފާފައިގެ ބޮޑުކަން ނޭގޭތީތޯއެވެ؟ ނުވަތަ އެކަމާއި މެދު ޣާފިލްވެފައިވާތީތޯއެވެ؟ ނަމާދު ވަޤުތު ޖެހުމުން ނަމާދުގެ މަތިން އެއްވެސް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓައި ވަގުތު ފަސްކޮށްފައި ނަމާދު ކުރާ މީހުންނަށް وَيْلُ ހުރިކަމުގައި سورة الماعون ގައި ވަޙީކުރައްވާފައި އެވަނީއެވެ. وَيْلُ އަކީ ނަރަކައިގެ ވާދީއެއް ކަމުގައި މުފައްސިރުން ވިދާޅުވެއެވެ. އެތަނުގެ ހޫނުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގައިވާހައި ފަރުބަދައެއް އެތަނަށް އެޅިޔަސް އެތަކެތި ވިރިދާނޭ ކަމުގައިވެއެވެ. ނުވަތަ وَيْلُ އަކީ ނަރަކައިގެ ގަދަ ޢަޛާބު ކަމުގައި ވެއެވެ. ނަމާދުތައް އަޅައި ﷲ އަށް އުރެދި އުޅުނު މީހުންގެ މޭމަތީގެ ކަށިތައް އެއްކަށި އަނެއްކަށްޓަށް ވަންނަންދެން ކަށްވަޅު އޭނާ ފިއްތާލާނެއެވެ.

______________________________________________________

- ހުކުރު ދުވަހުގެ މަތިވެރިކަން.

ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ (ޙަޔާތުގެ) ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ ދުވަހަކީ ހުކުރު ދުވަހެވެ، ފަހެ އާދަމް عليه السلام އުފެއްދެވުނީ އެދުވަހުގައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ މަރު ހިއްޕެވުނީވެސް އެދުވަހުގައެވެ. އަދި ތާޅަފިލި ފުންމެވުންވެސްވަނީ އެދުވަހުއެވެ. އަދި މީސްތަކުން ހޭނެތިގެން ވެއްޓޭ ދުވަހަކީވެސް ހަމަ އެދުވަހުއެވެ. ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންކަލޭގެފާނު މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔުން އިތުރު ކުރާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ޞަލަވާތް ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ހުށައެޅޭ ހުއްޓެވެ.

______________________________________________________

- ތިމާއަކީ ބުއްދިވެރިއެއްތަ...؟

ތިމާއަކީ ބުއްދިވެރިއެއްތޯ ބެލުމަކީ ވަރަށް ފަސޭހަކަމެކެވެ. އެކަމަކަށް ލެބޯޓްރީ ޓެސްޓެއް ކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަމިއްލައަށް ވެސް މިތަޙުލީލުކުރެވިދާނެއެއެވެ. ހަމައެކަނި ތިމާގެ އަމިއްލަނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލުމުން އިސާހިތަކު ނަތީޖާ ލިބިދާނެއެވެ. ތިމާއަކީ ބުއްދިވެރިއެއްކަން ނުވަތަ ނުކުޅެދުންތެރިއެއްކަން އެނގިދާނެއެވެ. މީހާއަކީ ބުއްދިވެރިއެއްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކަނޑައެޅުމަށް މިންކުރަންޖެހޭނީ ޝަރުއީ ތިލަފަތުންނެވެ.

______________________________________________________

- ހަނަފަސް ޞަޙަރާއެއްގެ ތެރެއިން ގަޑިއެއް ފެނިއްޖެ ނަމަ...

ތިބާ ހަނަފަސް ޞަޙަރާއެއްގައި ހިނގުމުގެ ތެރޭގައި ވެލިގަނޑު މަތީގައި ގަޑިއެއް އޮއްވާ ފެނިއްޖެނަމަ ހިތަށް އަރާނީ ކީކޭ ހެއްޔެވެ؟ ތިބާ ނިންމާނީ އެގަޑިއަކީ ކޮންމެވެސް މީހަކު އަތުން ވެއްޓިފައި އޮތް އެއްޗެއް ކަމަށް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ތަފާތު ކެމިކަލް ރިއެކްޝަން ތަކެއް ހިނގާ، ގަޑީގައިވާ ދަނގަޑުގެ ބައިތައް އެކުވެ، ހަމަ ފުރިހަމަ ގަޑިއެއް އަމިއްލައަށް ހެދުނީ ކަމަށް ހެއްޔެވެ؟ ޔަޤީނުންވެސް ސަލާމަތް ބުއްދި ހުރި އެއްވެސް އިންސާނަކު، އަމިއްލައަށް އެގަޑި ހެދުނު ކަމަށް ނުނިންމާނެއެވެ. ގަޑީގައިވާ ހުރިހާ ބައިތަކެއް އެގޮތަށް އަމިއްލައަށް އެކުވެ ހެދުމަކީ ބުއްދި ޤަބޫލު ކުރެވޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކިތަންމެ މިލިއަން އަހަރެއްވިއަސް، ކިތަންމެ ވަރަކަށް ވިދާ، އިރުގެ ދޯދިތައް އައިސް ޖެހިގެން ކިތަންމެ ރިއެކްޝަނެއް ހިނގިއަސް އެފަދަ ފުރިހަމަ ގަޑިއެއް އަމިއްލައަށް އުފެދުމަކީ ވާނެކަމެއް ނޫނެވެ.

______________________________________________________

- ބަނގުރޫޓުވެފައިވާ މީހަކީ ކާކު؟

އެއްދުވަހަކު ސަލާމާއި ޞަލަވާތް ލެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުންގެ މިތުރު އަޞްޙާބުބޭކަލުންނަށް އިރުޝާދު ދެއްވަމުން ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. "ބަނގުރޫޓުވެފައިވާ މީހަކީ ކާކުކަން ތިޔަބައިމީހުން ދެނެތިބީމުހެއްޔެވެ؟" އެހިނދު އެބޭކަލުން ޖަވާބުގައި ދެންނެވިއެވެ. "އަހުރެމެންގެ ތެރޭގައި ބަނގުރޫޓުވެފައިވާ މީހެކޭ ކިޔަނީ އެމީހެއްގެ އަތުގައި ދިރުހަމެއް މުދަލެއް ނެތް މީހަކަށެވެ." ދެން ކީރިތި ރަސޫލާ صلّى الله عليه وسلم ޙަދީޡް ކުރެއްވިއެވެ. "ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ކަލޭގެފާނުންގެ އުންމަތުގައި ބަނގުރޫޓުވެފައިވާ މީހަކީ..."

______________________________________________________

- އަހަރެން ތައުބާވާން ބޭނުމެވެ. ނަމަވެސް.....؟

މުސްލިމުންނަކީ ފާފަކުރިކަމުގައިވިޔަސް ތައުބާވާން ބޭނުން ބައެކެވެ. ނަމަވެސް ތައުބާ ވުމަށް އަވަސްވެގަތުމުގައި ވަރަށް ގިނަ މީހުން ވަނީ ފަސްޖެހިފައެވެ. މީގެ ފުރަތަމަ ސަބަބަކީ ތިމާގެ ހިތުގައިވާ އީމާންކަމުގެ ބަލިކަށިކަމެވެ. މާތް ﷲ އާ ތިމާ ބައްދަލުވެ ޖައްބާރުވަންތަ މަތިވެރިވަންތަ މާތް ﷲ ގެ ދަރުބާރުގައި ތިމާގެ ޢަމަލުތަކާމެދު ޖަވާބުދާރީވާން ޖެހޭ ދުވަހާމެދު ތިމާ ޣާފިލުވުމެވެ. ދެވަނަ ސަބަބަކީ ތިމާގެ ވަށައިގެންވާ އިބިލީހުގެ ޕާޓިއެވެ. އެމީހުންނާ ވަކިވާހިތް ނުވުމެވެ. އެމީހުން ތިމާ ގޮވައިގެން ނަރަކައަށް ދާން އުޅޭއިރުވެސް އެމީހުންނަކީ ތިމާގެ އެކުވެރިން ކަމުގައި ބަލާތީއެވެ.

______________________________________________________

- ޖިންނި މޮޔަވުމާއި މާސް ހިސްޓީރިއާ؟

ޖިންނި އަވަލުމަކީ ނުވަތަ މޮޔަވުމަކީ ހަމަ ޙަޤީޤަތެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަން ޤަބޫލު ކުރެވުނު ކަމުގައިވިޔަސް ނުވަތަ ނުކުރެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސްމެއެވެ. ޖިންނި މޮޔަވުމަކީ ކުޑައިރުއްސުރެ ކުއްޖާއަށް ޖިންނީގެ ވާހަކަތައް ކިޔައިދީގެން "ސުޕަ ނެޗުރަލް" ކަމަކަށް ކުއްޖާގެ ސިކުނޑި ލަންބުވައިގެން ވާކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ގަސްގަހުގައި އުޅޭ ޖިންނިއާއި ޖިންނި އަވަލާ ވާހަކައާއި ހަންޑިފަދަ ވާހަކަތައް ކިޔައިދިނުމަކީ ކުއްޖާގެ ސިކުނޑި ދޮވެލުމެއްވެސް ނޫނެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ "ބްރެއިން ވޮޝް" ކޮށްލުމެއްވެސް ނޫނެވެ. ޖިންނި މޮޔަވާ ކޮންމެ މީހަކީ މާސް ހިސްޓީރިއާއެއްގެ ސަބަބުން އެހެންވާ މީހެއްވެސް ނޫނެވެ.

______________________________________________________

- الموت - މަރު

ކުރީގެ ޒަމާންތަކުގައި މީހުންވަނީ ދިރިއުޅެފައެވެ. އަދި ތަރައްޤީއާއި ތަހްޒީބުގެ މިޒަމާނުގައިވެސް މީސްތަކުން މިދަނީ ދިރިއުޅެމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހުރިހައި މީސްތަކުންވެސް ވަނީ މިއިލާހީ ގޮންޖަހާލުމުގެ ކުރިމަތީގައި ނުކުޅެދުންތެރި ބައެއް ކަމުގައި ވެފައެވެ. އާދެ މަރު އައިސް ޖެހުމުން، އާރާ ބާރާއި، ޢިއްޒަތާ މުދަލާއި ވެރިކަން އޮތް ކަމުގައިވިޔަސް، އޭގެ އެއްވެސް އެއްޗަކުން ކުރާނޭ ފައިދާއެއް ނެތެވެ. މަރާއި ކުރިމަތިނުލާ އެކަމުން ރެކި ގަނެވޭނޭ ހަމަ އެކަކުވެސް ނެތެވެ. މަރު އައިސް ޖެހިއްޖެނަމަ ބޮޑެތި ރަސްރަސްކަލުން ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ނިކަމެތި އާރެއް ބާރެއް ނެތް މީހެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ފަރަޤު ކުރުމެއް ނެތެވެ.

______________________________________________________

- ނަރަކައިން އެންމެ ފަހުން ނެރެވި، ސުވަރުގެ ވެއްދެވޭ މީހާގެ ޙާލަތު!

عبد الله بن عبّاس رضي الله عنه ވިދާޅުވިއެވެ. رسول الله ޙަދީޘްފުޅު ކުރެއްވިއެވެ.  "އެންމެ ފަހުން ނަރަކައިން ނުކުންނަ މީހާ ބައެއް ފަހަރު ހިނގަމުން އަނެއްބައި ފަހަރު ވެއްޓެމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ނަރަކައިން ނުކުންނާނެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު އޭނާގެ ހަށިގަނޑު އަނދަމުން ދާނެއެވެ. މިގޮތަށް އޭނާ ނަރަކައިން ނުކުމެވުމުން ބުނާނެއެވެ. ތިމަން މިތަނުން ސަލާމަތް ކޮށްދެއްވި ފަރާތަކީ ބަރަކާތް ލެއްވި ފަރާތެކެވެ. އެކަލާނގެ ތިމަންނައަށް ކުރިއާއި ފަހުގެ އެއްވެސް މީހަކަށް ނުދެއްވާފަދަ ނިޢުމަތްތައް ދެއްވައިފިއެވެ. ދެން އޭނާއަށް ގަހެއް ދައްކަވާ ހުއްޓެވެ. އެހިނދު އޭނާ ބުނާނެތެވެ. އޭ ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޯއެވެ. މިއަޅާ އެގަހާއި ކައިރި ކޮށްދެއްވާނދޭވެ!

______________________________________________________

- ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވުން.

މިދުނިޔޭގެ ލައްޒަތާއި، މާއްދީ އެދުންތަކާއި، ދުނިޔޭގައިވާ ތަކެއްޗާއި ކަންކަން ވެފައިވަނީ އުޚުރަވީ ޙަޔާތުގެ މަތީން މީސްތަކުން ހަނދުމަ ނެތިކުރުވާ ސަބަބުތަކެއް ކަމުގައެވެ. މުސްލިމުންގެ ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވުުމަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން މަރާއި އާޚިރަތުގެ މަތިން ހަނދާން އާކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.  މަރުވެފައިވާ މުސްލިމެއްގެ ސަންދޯއް ގެންދެވޭހިނދު އެތަންދެކޭ ކޮންމެ މުސްލިމަކު އޭގެ ފަހަތުން ދިއުމަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ އަދި މަރުވެފައިވާ މުސްލިމް އަޚާއަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤެކެވެ.  ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

______________________________________________________

- ނަމާދުގައި ޚުޝޫޢަތްތެރިވުން.

އޭ މުސްލިމު އަޚުންނާއި އުޚުތުންނޭވެ! ޚުޝޫޢަތްތެރި ކަމަކީ ނަމާދުގެ ހިތެވެ. އަދި އެއީ އޭގެ ރޫޙެވެ. ޚުޝޫއަތްތެރިކަމެއް ނެތި، الله ތަޢާލާއަށް ބިރުވެތިވުމަކާ ނުލައި ކުރެވޭ ނަމާދަކުން ފައިދާއެއް ނުކުރާނެކަން ކަށަވަރެވެ. ސަބަބަކީ الله ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޅުކަންތައް ޤަބޫލުކުރެވެނީ، ޢިޚުލާޞްތެރިކަމާއިއެކު އެއިލާހުގެ ނަބިއްޔާ صلّى الله عليه وسلّم އަންގަވައި ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައި ވާގޮތަށް އަޅުކަން އަދާކުރުމުން ކަމުގާވާތީއެވެ. މިއީ އަޅުކަންތައް ޤަބޫލުކުރެވުމުގެ ދެޝަރުޠެވެ.

______________________________________________________

- ޞައްޙަ ސުންނަތަކީ މާތް ﷲ ގެ ޥަޙީއެވެ. - ފުރަތަމަ ބައި

އަޅުގަނޑުމެން އެންމެނަށްވެސް އެނގޭނޭ ފަދައިން އިސްލާމްދީނުގެ ދެވަނަ މަޞްދަރު ކަމުގައިވާ ސުންނަތަކީ މިހާރަކަށް އައިސް ވަރަށް ގިނަ މީހުން ބީރައްޓެހިވަމުން އަންނަ ނުވަތަ ބިރައްޓެހިވެފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މިކަން މިހެން ވާންޖެހުނު އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން މީސްތަކުންނަށް، ޝަރީޢަތުގައި ސުންނަތް ބޭނުން ކުރެވޭ މަފްހޫމްތައް ރަނގަޅަށް ބަޔާންކޮށްދެވިފައި ނުވުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ސުންނަތް އެނގިފައި އޮންނަނީ، ސުންނަތުގެ އެއް މަފްހޫމް ކަމުގައިވާ "މުސްތަޙައްބު" ގެ ގޮތުގައެވެ.

- ޞައްޙަ ސުންނަތަކީ މާތް ﷲ ގެ ޥަޙީއެވެ. - ދެވަނަ ބައި
ސުންނަތަކީ އޭގެ މާނަ ވަރަށް ފުޅާ ލަފްޒެކެވެ. ޝަރުޢީ އިޞްޠިލާޙުގައި، ސުންނަތުގެ މާނަ، އެކި ޢިބާރާތްތަކުން ބަޔާންވެފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން ސުންނަތަކީ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلمގެ ބަސްފުޅުތަކާއި ޢަމަލުފުޅުތަކާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި ކަމެއް ހިނގުމުން އެކަމަކާއިމެދު އިންކާރު ނުކުރައްވާ ކޮންމެ ކަމެކެވެ. އަދި އެއީ ބިދުޢައިގެ އިދިކޮޅުވެސް މެއެވެ. އަދި ހަމަ މިގޮތަށް ޤުރުއާނާއި ސުންނަތޭ ބުނެވިއްޖެނަމަ، ސުންނަތުގެ މާނައަކީ ކީރިތި ނަބިއްޔާގެ ޙަދީޘްފުޅު ތަކެވެ. ކޮންމެއަކަސް ޚުލާޞާއަކީ، ސުންނަތަކީ ރަސޫލު صلى الله عليه وسلمގެ ކިބައިން ވާރިދުވެފައިވާ ކޮންމެ ކަމެކެވެ.

______________________________________________________

- ފިރިހެނުން ކުރަމުންދާ ބުރަ މަސައްކަތުގެ ދަރުމަ، އަންހެނުންނަށްވެސް ލިބިދާނެފަދަ ގޮތެއް މިއޮތީ.

ދަންނައެވެ. ފިރިހެނުން ކުރަމުންދާ ބުރަ، އަދި އުނދަގޫ މަސައްކަތުން ލިބިދާނޭ ދަރުމަޔާއި، ثَواب އަންހެނުންނަށްވެސް ލިބިދާނޭފަދަ ގޮތެއް އެބައޮތެވެ. ނަމަވެސް عَمَل ކުރުމުގެ مَيْدان ދެބައިމީހުންނަށް ތަފާތެވެ. ދަރުމަޔާއި، ثَواب ހަމަހަމައެވެ. ކޮންމެ ބައެއްވެސް އެބަޔަކު މަސައްކަތް ކުރަން ދީނުގެ ފަރާތުން އަންގަވާފައިވާ ގޮތަށް އެދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރުމުންނެވެ. މިކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިއެނގެން އޮތީ رَسُول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمގެ حَدِيْث އަކުންނެވެ. އެއީ ދިގު حَدِيْث އެކެވެ. ނަމަވެސް އެ حَدِيْثގެ نَصّ އަހުރެން ތިޔަ ލޯބިވާ އަންހެން ކުދީންނަށް މިހުށައަޅަނީ ތިޔަކުދިން އެވާހަކައިން އެދެވޭ ފައިދާއެއް حاصِل ކުރައްވާނޭ ކަމުގެ أُمِّيْد ގައެވެ.

______________________________________________________

- މިއުޒިކަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ހަމަ ޙަރާމް އެއްޗެއް ބާވައެވެ؟

މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހި މުޖްތަމަޢުގައި، އަދި ކިއެއްތަ މުޅި އިސްލާމީ މުޖްތަމަޢުގައިވެސް "މިއުޒިކަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ހުއްދަ ނުވަތަ ޙަރާމް އެއްޗެއްބާވައެވެ؟" މިސުވާލު މިވަނީ ވަރަށް ޢާއްމު ވެފައެވެ. އަދުގެ ދުނިޔޭގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި މިސުވާލު އުފެދި ޢާއްމުވެފައިވީ ނަމަވެސް އިސްލާމީ ދެ ދުސްތޫރު ކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލު ﷲ ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ސުންނަތުން މިސުވާލުގެ ފުރިހަމަ ޖަވާބުވަނީ ބަޔާންވެ ނިމިފައެވެ.

______________________________________________________

- تَوَسُّلْ - الله سبحانه وتعالىއަށް ކުއްތަންވުން (ގާތްވުން)

އާދެ تَوَسُّلْ އަކީ الله سبحانه وتعالىގެ އަޅާ، އެއިލާހު އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ވާޖިބު އަދި މުސްތަޙައްބު ޢަމަލުތައް ކޮށްގެން އެއިލާހުގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދައިގަތުމެވެ. ނުވަތަ ކުއްތަންވުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މިދުނިޔަވީ ޙަަޔާތަށް ބަލައިލައިފިނަމަ ބައެއް ކަހަލަ ކަންތައްތަކުގައި ފެންނަމުން މިދަނީ، الله سبحانه وتعالىގެ ކިބައިން އެހީއާއި މަދަދަށް އެދި އާދޭސް ކުރަންޖެހޭ އެތައްކަމެއްގައި ފަންޑިތަވެރިންނާއި، ފައިސާ ވެރިންނާއި، ކަމުވޮށިގެންވާ ބޭފުޅުންނާއި، އަދި މިނޫނަސް އެތައް ބައެއްގެ ކައިރިއަށް ގޮސް ރޮއެ އާދޭސް ކޮށް ސަލާމް ޖަހަމުންދާ ތަނެވެ. މިގޮތުން ބޮޑެތި މުޞީބާތްތައް ޖެހުމުންނާއި، ލޯބިވެގެން އުޅޭ ދެމީހަކު ވަކިވުމުންނާއި ނުވަތަ ދެމަފިރިން ވަކިވުމާއި، މީހެއްގެ ކިބައިން ބަދަލުހިފުމަށް، ނުވަތަ މިކަހަލަ ކިތަންމެ ކިތަންމެ ކަމެއް ހިމެނެއެވެ.

______________________________________________________

- ޝިރުކަށް ގޮވާލައި އެއަށް ދަޢުވަތުދޭ މީހެއްގެ ފަހަތުގައި ނަމާދު ޞައްޙަވާނޭ ހެއްޔެވެ؟

އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި ހިދާޔަތާއިގެން ކީރިތި ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ވަޑައިގެންނެވީ މީސްތަކުން ޝިރުކުގެ ކަނު އަނދިރިކަމެއްގެ ތެރޭގައި ވަނިކޮށެވެ. މިގޮތުން ﷲ ތަޢާލާއަށް ކުއްތަންވުމުގެ ގޮތުން ބުދަށް އަޅުކަން ކުރުމާއި އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތްތަކުން އެހީއާއި މަދަދަށް އެދި ދުޢާ ކުރުންވަނީ އޭރު ޢާއްމުވެ މުޅި މުޖްތަމަޢުގައި ފެތުރިފައެވެ. ކީރިތި ނަބިއްޔާގެ ގޮވާލުމެއްކަމުގައިވީ ﷲ ތަޢާލާ ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރެވޭ ބުދުތަކާއި، އެހީއާއި މަދަދަށް އެދޭ ހުރިހައި ތަކެއްޗަކާއި ޤަބުރަށް އަޅުކަން ކުރުމުން ދުރުހެލިވުމަށެވެ.

______________________________________________________

- ނަމާދުގައި އަޑުހަރުކޮށް بِسْم ކިއުމަކީ سُنَّة އާއި ދުރުގޮތް.

- الرِّيَاء - ދެއްކުންތެރިކަން

- ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން ހަމަހަމައެއް ނުވާނެ ! -  الشيخ أبو بكر إبراهيم علي (ބަކުރުބެ)

- އަންހެނުންނަށް ވެރިކަން ކުރެވޭ ގޮތަށް ޤާނޫނު އަސާސީ ފާސް ކުރުމުން، އެކަން ކުއްވެރިކޮށް ޖަމްޢިއްޔަތުއް ސަލަފުން ނެރެފައިވާ ބަޔާން.

- ކީރިތި رسول އާ صلى الله عليه وسلم އަށް تبع ވުމަކީ، އެކަލޭގެފާނު ގެނެސްދެއްވި ހުރިހާ ކަމެއް ބަލައިގަތުން. - مأمون عبد القيّوم

- ﷲ ތަޢާލާ ޙަރާމްކުރެއްވި އެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއް ޙަލާލުކުރުމުގައާއި، ޙަލާލުކުރެއްވި އެއްޗެއް ނުވަތަ ކަމެއް ޙަރާމްކުރުމުގައި ޢިލްމުވެރިންނަށާއި ވެރީންނަށް ކިޔަމަންވެއްޖެމީހާ، ފަހެ ﷲ ފިޔަވައި އެބައިމީހުން ރައްބުންތަކެއް (އަޅުކަންކުރާ ފަރާތްތަކެއް) ކަމުގައި ހަދައިފި ވާހަކަ ނަންގަނެވިގެންވާ ބާބު.

- އިސްބާލް ކުރުމުގެ (ތަނބިކައްޓައްވުރެ ތިރިއަށް ހެދުން ބެހެއްޓުމުގެ) ޙުކުމް.

- އެންގޭޖް ކޮށްފައިވާ އަންހެން ކުއްޖާއާއިއެކު އެކަހެރިވުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން.

- ކަށުނަމާދު ކުރާ ގޮތާއި ޖަނާޒާއާއިި ބެހޭ ބައެއް މުހިއްމު މަޢުލޫމާތު. (ފުރަތަމަ ބައި)

- ކަށުނަމާދު ކުރާ ގޮތާއި ޖަނާޒާއާއިި ބެހޭ ބައެއް މުހިއްމު މަޢުލޫމާތު. (ދެވަނަ ބައި)

- މުސްލިމުން، ކްރިސްމަސް ދުވަސް ފާހަގަކޮށް އެދުވަހު އެކަކު އަނެކަކަށް ތަހުނިޔާ ކިޔައި އުޅުމުގެ ޙުކުމް.

- އަހަރުމެން ނަމާދު ކުރަނީ ކީއްވެ؟ - ފުރަތަމަ ބައި

- ފާފަ ފުއްސެވުމާއި ތައުބާވުމުގެ މަތިވެރި ދުވަހާއި ވިދިގެން އަންނަ މަތިވެރި ޢީދު ދުވަސް، އަޅުގަނޑުމެން މިހަދަނީ ﷲ އަށް އުރެދި ނާޗަރަނގީ ކުޅޭ ދުވަހެއް ކަމުގައެވެ.

- އުދަ އެރުމާއި ފާޑުފާޑުގެ ބަލިތައް ޢާއްމުވުމާއި ތަޅާފޮޅާ މީހުން މަރައި ހެދުމުގެ ސަބަބަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

- ޚަލީފާ އަލްމަހްދީގެ ޙިކުމަތްތެރިކަން.

- ޤުރުއާނަކީ ޙައްޤު ބަސްފުޅު ކަމަށް ޤަބޫލު ކުރާއިރު އެއަށް ޙުކުމް ކުރަން، ޤާނޫނު އަސާސީ ހަދަން ނުކެރިގެން މިއުޅެނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟

- މުސްލިމުންގެ ރަށްރަށުގައި ފައްޅިއެޅުމުގެ ޙުކުމް

-  ވެރީން މިބުނަނީ އޮރިޔާމުން އުޅޭށޭ ނޫންހެއްޔެވެ؟

- ﷲ އާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލާއަށް ޖެއްސުން ކުރުމަށް ނޫޅޭށެވެ!